Co zrobić, gdy nie możesz spłacić pożyczki w terminie?

Co dzieje się w pierwszych dniach po terminie

Opóźnienie kosztuje i z czasem ma coraz poważniejsze skutki, ale na każdym etapie możesz coś zrobić. Najprostszy ruch to odezwać się do pożyczkodawcy, zanim on zacznie upominać Ciebie: wyjaśnić sytuację, zapytać o dostępne rozwiązania i poprosić o ustalenia na piśmie.

Od dnia następującego po terminie pożyczkodawca może naliczać odsetki za opóźnienie od zaległej kwoty. Ich roczną stopę i ewentualne inne opłaty za zaległość musi określać umowa (art. 30 ust. 1 pkt 11 ustawy o kredycie konsumenckim), a znajdziesz je też w formularzu informacyjnym. Pojawiają się upomnienia: SMS-y, e-maile, telefony, pisma. Nic z tego nie oznacza jeszcze sprawy w sądzie.

Przy pożyczce na raty dłuższe opóźnienie może mieć jeszcze jeden skutek. Jeśli umowa to przewiduje, pożyczkodawca może ją wypowiedzieć, a wtedy do zapłaty robi się cała pozostała kwota, a nie tylko zaległa rata. Warunki rozwiązania umowy muszą być w niej opisane (art. 30 ust. 1 pkt 19), więc sprawdź je, zanim zaległość urośnie.

Wczesny kontakt pomaga z prostego powodu. Na początku zaległość jest najmniejsza, koszty opóźnienia dopiero rosną, a pożyczkodawca nie przekazał jeszcze sprawy dalej. Łatwiej wtedy ustalić nowy termin albo plan spłaty, niż odkręcać sprawę po kilku miesiącach.

Ile może kosztować opóźnienie

Odsetki za opóźnienie mają ustawowy sufit. Odsetki maksymalne za opóźnienie to dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie, czyli 2 × (stopa referencyjna NBP + 5,5 punktu procentowego), zgodnie z art. 481 § 2¹ Kodeksu cywilnego. Przy stopie referencyjnej 3,75%, obowiązującej od 05.03.2026, daje to 18,5% w skali roku. Stan sprawdziliśmy 27.10.2026. Gdy NBP zmieni stopę, zmieni się też limit.

Drugi limit chroni przed opłatami za upomnienia rosnącymi bez końca. Jeżeli łączna kwota opłat z tytułu zaległości i odsetek za opóźnienie przekracza kwotę odsetek maksymalnych za opóźnienie, liczonych od kwoty zaległości, należy się tylko kwota równa tym odsetkom maksymalnym (art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim). Nadwyżka się nie należy.

To ilustracja zasady, nie wyliczenie Twojego długu. Zaległość zmienia się w czasie, a umowa określa, od jakiej kwoty i od którego dnia nalicza się odsetki. Tabela pokazuje jednak skalę. Jeśli przy zaległości 1 000 zł po dwóch tygodniach widzisz opłaty za upomnienia rzędu kilkudziesięciu złotych, poproś o wyliczenie i podstawę, a gdy odpowiedź Cię nie przekonuje, złóż reklamację. Koszty opóźnienia nie wchodzą do RRSO, bo ten wskaźnik zakłada terminową spłatę.

Przedłużenie terminu, kolejna pożyczka i karta

Pożyczkodawca może zaproponować odroczenie spłaty, czasem za opłatą. Bywa to pomocne, ale ma granice. Jeżeli odroczenie następuje w ciągu 120 dni od wypłaty, koszty z nim związane, naliczone w tym okresie, wliczają się do limitu kosztów pozaodsetkowych liczonego od pierwotnie wypłaconej kwoty (art. 36b). Odroczenie nie otwiera więc nowego, osobnego limitu.

Podobnie jest z kolejną pożyczką u tego samego pożyczkodawcy lub podmiotu z nim powiązanego. Jeśli dostajesz ją w ciągu 120 dni od wypłaty pierwszej, a pierwsza nie jest w pełni spłacona, limit liczy się od kwoty pierwszej pożyczki, a koszty pozaodsetkowe wszystkich się sumują (art. 36c). Ważniejsze od limitów jest to, że nowa pożyczka na spłatę starej przenosi problem na później i dokłada kosztów.

To samo dotyczy karty kredytowej i limitu odnawialnego. Spłata zaległej raty z karty zamienia jeden dług w drugi, a minimalna spłata karty nie jest pełną spłatą. Pozwala uniknąć zaległości na karcie w danym miesiącu, ale reszta zadłużenia zostaje i dalej kosztuje. Zanim sięgniesz po kartę, policz, ile i jak długo trzeba by płacić, żeby spłacić całość.

BIK i biura informacji gospodarczej

BIK i biura informacji gospodarczej, takie jak KRD, BIG InfoMonitor czy ERIF, to różne bazy działające na różnych zasadach. Instytucja pożyczkowa może przekazywać dane do BIK na podstawie Twojego upoważnienia, a po ich przekazaniu musi w ciągu 7 dni informować BIK między innymi o całkowitej spłacie, wygaśnięciu zobowiązania lub korekcie jego wysokości (art. 59b ustawy o kredycie konsumenckim). Informacje o opóźnieniach mogą potem wpływać na ocenę zdolności kredytowej, której dokonują kolejni kredytodawcy. Swoje dane w BIK możesz sprawdzić w serwisie bik.pl. Jeśli po spłacie zaległości widzisz tam nieaktualną informację, poproś pożyczkodawcę o jej aktualizację i zachowaj potwierdzenie spłaty.

Do biura informacji gospodarczej wierzyciel może przekazać dane o długu konsumenta dopiero wtedy, gdy łącznie: dług wynosi co najmniej 200 zł, jest wymagalny od co najmniej 30 dni i minął co najmniej miesiąc od wysłania wezwania do zapłaty z ostrzeżeniem o zamiarze przekazania danych i nazwą biura (art. 14 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych). Takie wezwanie to dobry moment, żeby zareagować: zapłacić, ustalić plan albo zakwestionować kwotę, jeśli się z nią nie zgadzasz.

Windykacja, sąd i komornik to trzy różne etapy

Windykacja polubowna

Upomnienia, telefony i propozycje ugody od pożyczkodawcy albo firmy działającej w jego imieniu. Firma windykacyjna nie ma uprawnień komornika: nie zajmie konta ani wynagrodzenia. Jeśli pożyczkodawca sprzeda dług, zawiadamia Cię o tym na trwałym nośniku, chyba że nadal masz płacić jemu. Zarzuty, które miałeś wobec pierwotnego pożyczkodawcy, zachowujesz także wobec nabywcy (art. 44). Do czasu takiego zawiadomienia płać na rachunek z umowy, a po nim na rachunek nowego wierzyciela, gdy sprawdzisz, że zawiadomienie jest prawdziwe.

Postępowanie sądowe

Wierzyciel składa pozew. Sąd może wydać nakaz zapłaty, od którego możesz się bronić w terminie wskazanym w pouczeniu. Pism z sądu nie odkładaj, bo od nich zależy, czy przedstawisz swoje argumenty.

Egzekucja komornicza

Komornik działa na podstawie tytułu wykonawczego, czyli na przykład prawomocnego nakazu zapłaty lub wyroku z klauzulą wykonalności (art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego). Wiadomość od windykatora takim tytułem nie jest.

Rzecznik Finansowy opisuje sytuacje, w których ktoś dowiaduje się o sprawie dopiero od komornika, bo pisma trafiały pod nieaktualny adres. Dlatego aktualizuj u pożyczkodawcy adres do korespondencji, nawet gdy masz zaległość.

Pierwsze kroki i czego unikać

1. Sprawdź umowę

   Odszukaj termin, kwotę zaległości, stopę odsetek za opóźnienie i opłaty za zaległość. Harmonogram dostaniesz bezpłatnie na żądanie (art. 37).

2. Napisz do pożyczkodawcy przed terminem albo zaraz po nim

   Opisz krótko sytuację, podaj, ile i kiedy realnie możesz zapłacić, i zapytaj o dostępne rozwiązania. Pomoże wzór prośby o plan spłaty. Nowe ustalenia zachowaj na piśmie, bo sama rozmowa nie zmienia umowy.

3. Płać tylko na rachunek z umowy

   SMS z „ostatecznym wezwaniem” i nowym numerem konta może być oszustwem. Numer i nadawcę porównaj z dokumentami, a w razie wątpliwości zajrzyj na stronę bezpieczeństwo.

4. Poszukaj niezależnej pomocy

   Bezpłatnie pomagają miejscy i powiatowi rzecznicy konsumentów, a w sporze z instytucją finansową po reklamacji także Rzecznik Finansowy. Więcej kroków zebraliśmy na stronie trudności ze spłatą.

Unikaj ignorowania listów, obietnic, których nie dasz rady dotrzymać, i pożyczania na spłatę pożyczki. Jeśli masz kilka umów, zacznij od spisania wszystkich płatności w jednym miejscu. O tym, jak planować zobowiązania, piszemy na stronie odpowiedzialne pożyczanie.

Częste pytania

Ile wynoszą maksymalne odsetki za opóźnienie?

To dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie, czyli 2 × (stopa referencyjna NBP + 5,5 p.p.). Przy stopie 3,75% obowiązującej od 05.03.2026 daje to 18,5% w skali roku (stan na 27.10.2026).

Czy po kilku dniach spóźnienia trafię do biura informacji gospodarczej?

Dane konsumenta mogą trafić do BIG dopiero przy długu co najmniej 200 zł, wymagalnym od co najmniej 30 dni, i po upływie miesiąca od wezwania do zapłaty z ostrzeżeniem. Odsetki za opóźnienie nalicza się jednak od razu po terminie.

Czy windykator może zająć moje konto?

Zajęcia konta lub wynagrodzenia dokonuje komornik na podstawie tytułu wykonawczego, na przykład prawomocnego nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności. Firma windykacyjna takich uprawnień nie ma.

Czy pożyczkodawca musi zgodzić się na nowy plan spłaty?

Nowy plan to porozumienie, więc wymaga zgody obu stron. Wczesny kontakt i konkretna propozycja kwot i dat zwiększają szansę na wspólne rozwiązanie.

Źródła i podstawa prawna

1. Ustawa o kredycie konsumenckim, art. 30, 33a, 36b–36c, 44 i 59b (Dz.U. 2025 poz. 1362)
2. Kodeks cywilny, art. 481 – odsetki za opóźnienie (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795)
3. NBP – podstawowe stopy procentowe (stopa referencyjna 3,75% od 05.03.2026)
4. Ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych, art. 14 (Dz.U. 2025 poz. 85)
5. Rzecznik Finansowy – wyrok zaoczny lub nakaz zapłaty w sprawie długu: jak się bronić

Sprawdzone przez redakcję Jasnio 27.10.2026. Widzisz błąd? Zgłoś poprawkę.